ทักษะสมอง EFคืออะไร ?

(Executive Functions)

ทักษะ คือ ความชำนาญ หรือ ความเชี่ยวชาญ

สมองอีเอฟ หรือ การคิดเชิงบริหารจัดการ(Executive Functions)

ผู้ที่มีทักษะสมองอีเอฟดี หมายถึง ผู้ที่มีความชำนาญในการคิดเชิงบริหารจัดการ

มีนักวิทยาศาสตร์ที่ได้ทำการวิจัยและให้ความหมายของทักษะการคิดเชิงบริหารจัดการไว้ ตัวอย่างเช่น แอนเดอร์สันและคณะ(Anderson et al., 2002: 231) กล่าวว่าทักษะการคิดเชิงบริหารจัดการเป็นกระบวนการคิดของสมองขั้นสูงที่ช่วยเชื่อมโยงประสบการณ์ในอดีตกับสิ่งที่กาลังทำอยู่ในปัจจุบันเพื่อช่วยให้บุคคลสามารถควบคุมความคิด อารมณ์ การตัดสินใจ รวมทั้งการกระทำต่างๆ ของตน ส่งผลให้บุคคลมีความมุ่งมั่นในการทำงานจนสามารถทำงานสาเร็จได้ตามเป้าหมายที่ตั้งไว้ สอดคล้องกับกิลเบิร์ตและเบอร์เจส (Gilbert & Burgess, 2008: 110) ที่กล่าวถึงทักษะการคิดเชิงบริหารจัดการ ว่าเป็นกระบวนการคิดขั้นสูงของสมองส่วนหน้าที่ช่วยเอื้ออำนวยให้บุคคลเกิดพฤติกรรมใหม่ๆ และช่วยให้บุคคลสามารถเผชิญกับสถานการณ์ที่ไม่คุ้นเคยได้ เนื่องจากสถานการณ์ต่างๆ ในชีวิตประจำวันของเราย่อมมีความแตกต่างจากสิ่งที่เราเคยเจอมาก่อน ทักษะการคิดเชิงบริหารจัดการจึงช่วยจัดการกระบวนการทางความคิดเพื่อให้บุคคลเกิดพฤติกรรมใหม่ๆ ที่หลากหลาย เช่น การวางแผนอนาคตหรือการเปลี่ยนการกระทำจากสิ่งหนึ่งไปสู่อีกสิ่งหนึ่ง หรือการรู้จักหักห้ามใจต่อสิ่งยั่วยุต่างๆเพื่อให้บุคคลสามารถทำสิ่งต่างๆ ได้สำเร็จและมีจุดมุ่งหมายในชีวิต

 

ซี่งมีความคล้ายคลึงกับการให้ ความหมายของ

EFสำเร็จไม่มีกรอบPNG.png

บานิช (Banich, 2009: 89) ที่กล่าวว่าทักษะการคิดเชิงบริหารจัดการ เป็นความสามารถในการมีแรงต้านทานต่อสิ่งต่างๆ ที่ทำให้เราวอกแวก เพื่อช่วยกำกับพฤติกรรมของเราให้บรรลุเป้าหมาย และสามารถใช้ข้อมูลเพื่อประกอบการตัดสินใจ ส่งผลให้เราสามารถเผชิญหน้ากับสถานการณ์ใหม่ๆ ที่ไม่คุ้นเคยได้ สอดคล้องกับเบสท์และคณะ (Best et al.,2009: 180) ที่ให้ความหมายของการคิดเชิงบริหารจัดการไว้ว่า เป็นการทำงานของสมองส่วนหน้าที่ช่วยทำให้บุคคลสามารถตั้งเป้าหมายและควบคุมการทำงานของตนได้เป็นผลสำเร็จตามเป้าหมาย เป็นต้น

"

สรุปว่า ทักษะสมอง EF คือ กระบวนการคิดขั้นสูงของสมองส่วนหน้า
ที่ทำให้บุคคลสามารถจัดการความคิด อารมณ์ และการกระทำ
ให้สามารถเรียนรู้ ปรับตัวและกำกับตนเองให้สามารถบรรลุเป้าหมาย
ความสำเร็จได้

ทักษะสมอง EF

สำคัญอย่างไรต่อการพัฒนาเด็ก

นักวิทยาศาสตร์เชี่อว่าทักษะการคิดเชิงบริหารจัดการหรือทักษะสมองEF เป็นความสามารถระดับสูงของสมองส่วนหน้า ที่ใช้ในการควบคุมความคิด อารมณ์ และการกระทำเพื่อไปให้ถึงเป้าหมายเป็นทักษะการคิดขั้นสูงของมนุษย์ที่ทำหน้าที่เป็นตัวเชื่อมต่อข้อมูลจากประสบการณ์ในอดีตเข้ากับปัจจุบันทำให้รู้สึกยั้งคิด ยั้งใจ ชะลอความอยาก กำกับพฤติกรรมและอารมณ์ของเราได้รู้จักปรับตัวให้เข้ากับสถานการณ์ที่เปลี่ยนไปสามารถตัดสินใจ และแก้ปัญหาได้

 

มนุษย์ทุกคนมีทักษะสมองEFติดตัวมาตั้งแต่เกิด แต่จำเป็นต้องมีการฝึกฝนต่อเนื่อง โดยการใช้ศักยภาพของสมองส่วนหน้าพัฒนาผ่านประสบการณ์การเรียนรู้ต่างๆจนกลายเป็นทักษะที่ปลูกฝังอยู่กับชีวิตไปจนตายเหมือนการฝังชิปไว้ใคอมพิวเตอร์ พร้อมเรียกมาใช้งานอย่างทันท่วงที การวิจัยจำนวนไม่น้อยเชื่อว่าทักษะสมองEF เริ่มพัฒนาขึ้นในเวลาไม่นานหลังปฏิสนธิ โดยในช่วง3-6 ปีแรกของชีวิต สมองจะพัฒนาทักษะ EFได้ดีที่สุด พ้นจากช่วงเวลานี้ไปถึงวัยเรียน วัยรุ่นหรือวัยผู้ใหญ่ตอนต้น แม้จะยังพัฒนาได้ แต่ก็จะไม่ได้ดี

เท่ากับช่วงปฐมวัย และเมื่อสมองส่วนหน้าเติบโตเต็มที่แล้วอัตราการเติบโตของ ทักษะสมองEF ก็จะลดลงเล็กน้อย ก่อนที่จะค่อยๆคงที่ไปจนถึงวัยสูงอายุ 

Kids Blowing Bubbles

ทักษะ EF ของสมองส่วนหน้า เป็นปรากฏการณ์ทางชีววิทยา มีเส้นตายหากเลยไปแล้วจะแก้ไขได้ยาก ดังนั้น ช่วง 3-6 ปี จึงเป็นช่วงแห่งโอกาสทอง ที่ผู้ใหญ่ต้องช่วยเด็กเปิดหน้าต่างแห่งโอกาสในการสร้างทรัพยากรมนุษย์ที่มีคุณค่าต่อสังคม เป็นการลงทุนที่คุ้มค่ามากกว่าการมาตามแก้ไขในภายหลัง 

 

ถ้าพัฒนาทักษะสมอง EF ในเด็กให้เต็มศักยภาพ จะเป็นประโยชน์ทั้งต่อตัวเด็กและสังคม เพราะเขาจะ คิดเป็น ทำเป็น เรียนรู้เป็น แก้ปัญหาเป็น อยู่ร่วมกับคนอื่นเป็น และหาความสุขเป็น ทักษะสมองEFจะเป็นตัวประคับประคอง ควบคุม ปรับพฤติกรรม ทำใหเ้ขาจะดูแลตัวเองได้ เอาตัวรอดจากสถานการณ์ยากๆได้ และมีความสามารถในการมองไปข้างหน้า ตั้งเป้าหมาย วางแผน จัดการ จดจ่อ อดทนได้ รอคอยเป็น ปรับเปลี่ยนความคิดอย่างยืดหยุ่นเมื่อสถานการณ์เปลี่ยน ไม่ยึดติดตายตัว รวมถึงล้มแล้วลุกขึ้นสู้ใหม่ได้ ยืนหยัดที่จะทำงานตั้งแต่ต้นจนจบได้ และยังช่วยในการจัดการอารมณ์ จัดระบบความคิดไปในทิศทางเดียวกัน เพื่อให้งานนั้นประสบความสำเร็จอย่างถูกต้อง และเหมาะสมมากยิ่งขึ้น  ทักษะสมองEFจะทำให้เขาประสบความสำเร็จทั้งในการเรียน อาชีพการงาน การดูแลตนเอง และสร้างความสัมพันธ์กับผู้อื่น เขาจะเติบโตขึ้นมาเป็นผู้ใหญ่ที่มีคุณภาพ ประสบความสำเร็จในชีวิตและสามารถช่วยดูแลสังคมไทยต่อไปได้

 

ขอบคุณบทความดีๆมีประโยชน์จาก สสส.เรื่อง"กิน กอด เล่น เล่า ทำงานบ้าน : ทักษะเพื่อพัฒนา EF ทางรอดของเด็กไทยสู่ศตวรรษที่ 21"

เด็กที่มีทักษะสมองEFดี

สังเกตได้จาก...

Stacking Blocks

นำสิ่งที่เคยได้เรียนรู้มาแล้ว

มาอธิบายได้อย่างเข้าใจ

Cute Baby Boy

มีการวางแผนงานอย่างเป็นระบบ

และทำงานเสร็จตามกำหนด

Boy Playing with Abacus

มีความจำดี มีสมาธิจดจ่อ

สามารถทำงานจนสำเร็จ

Children's Outdoor Activity

สามารถเปลี่ยนความคิดเมื่อ

เหตุการณ์ หรือเงื่อนไขเปลี่ยน

Toddler with Toys

สามารถติดตามงานมากกว่า1อย่าง

ได้ในเวลาเดียวกัน

Children in Yoga Class

รู้จักยับยั้งหรือควบคุมตนเอง

ไม่ให้ทำสิ่งไม่ดี ไม่เหมาะสม

Loving Child

รู้จักรอจังหวะที่จะพูดหรือจะทำ

ในเวลาที่เหมาะที่ควร

Baby with Teddy Bear

รู้จักประเมินตนเองเพื่อแก้ไข

ข้อบกพร่อง หรือทำให้ดีขึ้นได้อีก

สัญญานเตือน!ว่า

ทักษะสมอง EF บกพร่องสังเกตได้จาก...

งานวิจัยพบว่า เด็กไทยอายุ 3-6 ปีมีปัญหาทักษะสมอง EF บกพร่องเรียงลำดับดังนี้

Shy Child
Kids Playing with Lego
Child and Therapist
31431.jpg

Inhibitory Control

ไม่รู้ว่ามีผลกระทบคนอื่น

วอกแวก อยู่ไม่สุข

ขาดความยับยั้งชั่งใจ

Working memory

สั่ง 2 อย่างทำตามได้อย่างเดียว

ลืมว่ากำลังทำอะไรขณะทำสิ่งนั้นอยู่

ทำผิดเรื่องเดิมซ้ำๆ ทั้งที่เคยสอนแล้ว

Emotional Control

ระเบิดอารมณ์อย่างรุนแรง

โมโหด้วยเรื่องเพียงเล็กน้อย

ผิดหวังจะเสียใจอยู่นาน

Cognitive Flexibility

ยืดหยุ่นไม่เป็น พลิกแพลงไม่ได้

เคยทำแบบไหนแม้ไม่ได้ผล

ก็ยังทำเหมือนเดิม

"

ความบกพร่องของทักษะ EF ในเด็กเล็ก มักจะไม่หายไป แต่จะมากขึ้นเรื่อยๆ เมื่อเด็กโตขึ้น